Sân khấu thực cảnh, bán thực cảnh: kinh nghiệm từ Ba Bể

Nhiều địa phương muốn đưa chương trình nghệ thuật ra khỏi quảng trường, đặt ngay tại danh thắng để quảng bá du lịch. Đó là lúc cụm từ "sân khấu thực cảnh" xuất hiện trong kịch bản. Bài này giải thích thực cảnh, bán thực cảnh là gì, và những gì BOS Entertainment học được khi dựng sân khấu bán thực cảnh bên hồ Ba Bể.

Sân khấu thực cảnh và bán thực cảnh khác nhau thế nào?

• Thực cảnh: cảnh quan thật là không gian biểu diễn. Diễn viên diễn trên mặt nước, sườn đồi, trong di tích; khán giả nhìn thẳng vào cảnh thật, không có sân khấu dựng theo kiểu thông thường.
• Bán thực cảnh: vẫn có sân khấu dựng cho phần lớn tiết mục, nhưng đặt sao cho cảnh quan thật làm phông nền, và một số hoạt cảnh diễn ra trong chính cảnh quan đó.

Bán thực cảnh phổ biến hơn với chương trình một đêm, vì giữ được sự chủ động của sân khấu dựng mà vẫn có cảnh thật lên hình.

Đêm nghệ thuật ven hồ Ba Bể được dựng thế nào?

"Di sản ngân vang giữa đại ngàn Ba Bể" diễn ra tối 16/5/2026 tại sân lễ hội thôn Bó Lù, xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên, là đêm nghệ thuật điểm nhấn của Mùa du lịch Thái Nguyên 2026. Khoảng 200 nghệ sĩ, nghệ nhân, diễn viên tham gia ba phần "Trăng lên nơi thượng nguồn", "Muôn sắc màu hội tụ" và "Bừng sáng miền di sản", xen các hoạt cảnh bán thực cảnh. Sân khấu đặt ngay trên bờ hồ để mặt hồ và núi rừng phía sau làm phông nền. BOS phụ trách sản xuất cùng toàn bộ sân khấu, màn LED, âm thanh và ánh sáng. Chi tiết ở trang dự án Di sản ngân vang giữa đại ngàn Ba Bể.

Nền đất ven hồ ảnh hưởng gì tới kết cấu?

Sân khấu và tháp truss cần nền chịu được tải và không lún trong mấy ngày dựng, diễn. Nền đất ven hồ không giống sân bê tông quảng trường. Ê-kíp khảo sát trực tiếp nền đất và mực nước trước khi thiết kế, rồi neo kết cấu theo điều kiện nền thực tế. Nguyên tắc tải trọng và giằng neo khi có gió, mưa có trong bài sân khấu ngoài trời: kết cấu truss và an toàn.

Chiếu sáng cảnh quan ban đêm khác chiếu sáng sân khấu ra sao?

Ban đêm ở vùng hồ tối hoàn toàn. Nếu chỉ chiếu sáng sân khấu, phía sau là một khoảng đen, cảnh thật không lên hình. Ở Ba Bể, ánh sáng được thiết kế theo hướng bán thực cảnh:

• Đèn wash phủ màu lên cảnh quan tự nhiên quanh sân khấu, để mặt hồ và cây rừng hiện lên làm phông.
• Đèn viền mạnh tách nghệ sĩ khỏi nền đêm, tránh cảnh người lẫn vào bóng tối.
• Chuyển trạng thái êm giữa hát Then, múa dân gian và ca khúc đương đại, không cắt gắt.

Nguyên tắc cân sáng cho camera trong bài ánh sáng sân khấu truyền hình trực tiếp cũng áp dụng ở đây, vì chương trình bán thực cảnh thường được quay để quảng bá. Danh mục đèn có ở trang thiết bị ánh sáng.

Mặt nước ảnh hưởng gì tới âm thanh?

Mặt nước là bề mặt phản xạ cứng, phẳng. Dải trầm từ sub dễ dội ngược lên sân khấu làm nghệ sĩ khó nghe monitor. BOS dùng dàn chính NEXO GEO S12, bố trí sub NEXO LS18 để hạn chế bass dội ngược từ mặt nước, và thêm loa bổ trợ cho khu khán giả trải dài dọc bờ hồ. Cách bố trí sub có hướng được nói trong bài NEXO GEO S12 tại các chương trình BOS đã thực hiện.

Độ ẩm và nguồn điện xử lý thế nào?

Thiết bị điện và bộ xử lý tín hiệu được che ẩm suốt thời gian dựng và diễn. Nguồn điện tại chỗ hạn chế, nên BOS tự chủ bằng máy phát chạy song song, không phụ thuộc một nguồn. Thiết bị và đội kỹ thuật đi từ Hà Nội trước ngày lắp đặt, tính thêm thời gian đường đèo. Quy tắc máy phát, tủ điện, tiếp địa có trong bài an toàn điện cho sự kiện ngoài trời.

Ban tổ chức nên chuẩn bị gì cho chương trình bán thực cảnh?

• Chọn điểm đặt sân khấu cùng đơn vị kỹ thuật ngay từ đầu, vì hướng nhìn ra cảnh quan quyết định cả kết cấu lẫn ánh sáng.
• Dành thời gian khảo sát ban đêm, lúc cảnh quan tối hẳn, để biết cần chiếu sáng những gì.
• Có phương án thời tiết: mưa, gió, sương mù vùng hồ.
• Tính đường vận chuyển và chỗ đặt máy phát, xa khu khán giả.

BOS nhận thiết kế sân khấu và tổ chức sự kiện tại điểm du lịch, di tích; gửi yêu cầu qua trang liên hệ.